De historische De Adriaan molen werd feestelijk geopend op 19 mei 1779 en domineert sindsdien de oevers van de rivier het Spaarne. De molen is een uniek herkenningspunt aan de rand van de stad en werd gebouwd op de oude fundamenten van deGoe Vrouwtoren, onderdeel van de Catrijnenpoort. Deze toren maakte vroeger deel uit van de verdedigingswerken van Haarlem. Door de verhoogde ligging op deze fundamenten, genoot De Adriaan van optimale windvang voor zijn malende wieken.

De molen werd in eerste instantie gebruikt voor het malen van tufsteen, schelpen en eikenschors. In 1802 werd de molen verkocht aan een tabaks handelaar,  die er tabak produceerde. In 1865 veranderde de molen van eigenaar en functie. De molen wordt omgebouwd tot wind- en stoommolen, voortaan wordt er graan gemalen.

In 1925 wil men de molen slopen - er is te veel concurrentie van de 'moderne' industrie, de molen is niet meer winstgevend. In datzelfde jaar wordt De Adriaan gekocht door De Vereniging De Hollandsche Molen, op die manier wordt sloop voorkomen. Het malen gaat gewoon door totdat de molen in 1930 tijdens een storm zware schade oploopt. De molen komt leeg te staan en vervalt.

Op 23 april 1932 gaat de molen volledig in vlammen op. De bevolking van Haarlem wil De Adriaan terug. Maar door de armoede in de jaren 30 (crisisjaren) en direct daarna in de Tweede Wereldoorlog is er geen geld. De Vereniging Haerlem en de eigenaar: de Vereniging De Hollandsche Molen blijven ijveren voor herbouw, maar al hun plannen mislukken.

Onder druk van inwoners van Haarlem en verschillende plaatselijke, regionale en landelijke organisaties (o.a. Monumentenzorg) komt de gemeente over de brug met 1 miljoen gulden (ca. 450.000 euro). Dat is niet genoeg, want de herbouw is begroot op ruim 2,5 miljoen gulden. Subsidies, steun van de Europese Unie, het Haarlems bedrijfsleven, sponsors en inwoners van Haarlem brengen het resterende bedrag op tafel. De herbouw start in april 1999, de molen wordt opgeleverd in april 2002. Sindsdien torent de molen weer boven de stad uit op de oude vertrouwde plek aan het Spaarne.

In 1963 verkrijgt de gemeente Haarlem de grond waarop de molen stond en verplicht zich tot herbouw. Echter wordt deze verplichting vergeten en jarenlang blijft de situatie onveranderd. Pas in 1991 komt daar verandering in wanneer de Stichting Molen De Adriaan wordt opgericht en actie onderneemt.

Doel van de Stichting: herbouw van De Adriaan. Makkelijk verloopt de realisatie van de plannen niet. De gemeente en bewoners willen wel, maar de gemeente beroept zich op geldgebrek. Dat verandert als de voorzitter van de Stichting Molen de Adriaan in 1996 in de archieven de passage over de herbouwplicht aantreft. De gemeente wordt aangesproken op deze verplichting.

Ontdek stadsmolen ‘De Adriaan’ tijdens je verblijf in Haarlem. Samen met een ervaren gids ga je de molen binnen. Na het beklimmen van de vijf steile trappen onder begeleiding van de gids, wordt je inspanning beloond. Bewonder prachtige modellen en leer alles over de diversiteit van molens aan de hand van de molen zelf.

Meer info over de Adriaan

Bekijk en Lees verder ...

Molen "de Adriaan"

gemaakt april 2022

Vanaf 2004 geldt molen De Adriaan ook als officiële trouwlocatie van de Gemeente Haarlem.

Als het weer het toelaat draait de molen, zodat bezoekers de molen ook in werking kunnen zien. 

Direkte omgeving

Scheepmakersdijk