Waterleiding Duinen

Bewerkt: 24 jan. 2026

van Amsterdam

Dubbelklik hier om je eigen tekst toe te voegen.

Het duingebied De Amsterdamse Waterleidingduinen bevindt zich tussen Zandvoort (Noord-Holland) en Langevelderslag in Noordwijk (Zuid-Holland) en is aangewezen als Natura 2000 gebied.

Het duingebied is speciaal ontworpen voor de productie van drinkwater voor Amsterdam; jaarlijks stroomt er vijftigmiljoen kubieke meter water door deze 3400 hectare grote regio. Al sinds 1853 wordt hier water gewonnen, waardoor het de oudste waterwinningsplaats in Nederland is. De exploitant van dit gebied is Waternet.

Het duingebied is een waardevol stuk natuur dat wordt beschermd als monument volgens Europese wetgeving. De kernwaarden hier zijn rust, ruimte en natuur. Alleen wandelen is toegestaan om deze waarden te behouden. Het is zelfs toegestaan om buiten de aangegeven paden te wandelen.

De Amsterdamse Waterleidingduinen Behoort tot een van de grootste wandelgebieden, met maar liefst 3400 hectare aan oppervlakte. Elk jaar bezoeken rond de miljoen mensen de duinen, waardoor het een van de populairste attracties in Nederland is.

Het gebied heeft vier hoofdingangen. Bij drie daarvan is een horecagelegenheid.

PannelandinVogelenzang: Vogelenzangseduinweg 2
De Oasein Vogelenzang: Eerste Leijweg 2; hier bevindt zich het bezoekerscentrumDe Oranjekom
ZandvoortselaaninZandvoort: Zandvoortselaan 130
De ZilkinDe Zilk: Joppeweg 1

In het noorden ligt een uitgestrekt complex van infiltratie kanalen. Oostelijk hiervan zijn grote oppervlakten grond bebost. In het zuiden is het duinreliëf minder door vergravingen veranderd. Het centrale gebied bestaat uit een landschap van duinvaag gronden dat tijdens de duinverstuivingen tussen de 14e en de 16e eeuw is ontstaan.

Hoewel voornamelijk gelegen in Zandvoort en Noordwijk, is de gemeente Amsterdam de eigenaar van het gebied. Een deel bevindt zich ook in de gemeente Bloemendaal, in de buurt van Vogelenzang.

De Amsterdamse Waterleidingduinen herbergen de grootste damhertenpopulatie van Nederland. Naar schatting lopen er ongeveer 3.000 damherten rond in 2015, wat neerkomt op ongeveer 0,9 per hectare. Sommige van hen zijn ooit ontsnapt uit parken of bewust vrijgelaten, waarna ze zich sterk hebben voortgeplant in het natuurgebied.[2] De afgelopen jaren is er geen jacht meer op hen gemaakt, wat heeft geleid tot verdere toename van hun aantallen. Damherten belanden steeds vaker op de wegen rond de Waterleidingduinen, wat tot gevaarlijke verkeerssituaties leidt. Zo werden er in 2011 bijna 100 aanrijdingen met een damhert gemeld.[3] Om de damherten binnen het gebied te houden, heeft de beheerder 20 km aan 2,40 meter hoge rasters geplaatst.

Volgens de wet worden damherten beschouwd als "gehouden dieren.Een rechter heeft op 10 maart 2016 bepaald dat de damherten populatie in vijf jaar tijd tot 800 exemplaren mag worden teruggebracht door afschot.Op 30 november 2023 werd bekend dat het verminderen van het aantal damherten en hun graas gebieden een positieve impact heeft gehad op het herstel van de natuur.